14 oktober 2017

Wel of niet minderjarige Boudoir stijl of naakt fotograferen

Helaas zien wij van stichting meldpunt modelfotografie zo nu en dan op social media een discussie voorbijkomen over of je nou wel of niet minderjarige modellen in boudoirachtige stijl of zelfs naakt zou mogen fotograferen.

Nou gaan sommige het niet leuk vinden wat hier verder beschreven staat. Het is niet per se verboden bij wet. Het is eigenlijk zelfs een heel grijs gebied om eerlijk te zeggen. Maar dat is ook tevens de valkuil… wat jij zelf vindt dat zou moeten kunnen, kan door de politie anders beoordeeld worden. Daarbij zal het maatschappelijk ook niet worden geaccepteerd. De kans is groot dat je een bepaalde naam krijgt en van zoiets kom je ook niet meer af als het eenmaal rondgaat. Dat moet je gewoon niet willen. Het kan een slechte impact hebben op jouw relatie/huwelijk, maar ook andere relaties binnen jouw familie of fotografienetwerk. Het feit blijft dat het sociaal niet geaccepteerd wordt.

Bekijk het nu als ouder zijnde… Zou jij het goed vinden als jouw kind zo’n shoot zou doen als ze nog minderjarig is? Grote kans dat je nu roept: ‘’Absoluut niet! Dan zou ze op haar donder krijgen krijgen!’’ Waarom is het dan bij andermans dochter of zoon wel prima?

Wij raden het mensen ook echt af om zo’n fotoshoot te doen met minderjarige. Vraag jezelf af wat is de meerwaarde ervan aan je eigen portfolio of die van een minderjarige model. Daarbij is de kans aanwezig dat je een hoop gezeik op je hals kunt halen. Niet alleen voor de fotograaf, Maar ook het model en de ouders/voogd kunnen hiervoor vervolgd worden, aangezien zij toestemming hebben gegeven.

 

Hieronder hebben we beschreven waar erop wordt gelet bij het beoordelen van een foto of het wel of niet voldoet aan de criteria voor kinderporno.

 

Criteria voor beoordeling kinderporno

Om te kunnen beoordelen of er sprake is van kinderporno wordt allereerst gekeken of de afbeelding een zedendelict portretteert. Met andere woorden: laat deze foto of video een seksuele handeling zien waarbij een minderjarige is betrokken? Luidt het antwoord op deze vraag ja, dan wordt de afbeelding onherroepelijk beschouwd als kinderporno. De term seksuele handeling wordt in dit kader overigens breed geïnterpreteerd. Zo hoeven er bijvoorbeeld niet per se meerdere deelnemers in het spel te zijn; ook zelfbevrediging van een minderjarige wordt gezien als kinderporno.

Ook als de afbeelding geen zedendelict weergeeft kan deze worden aangemerkt als kinderporno. Dit volgt wanneer uit de afbeelding ‘schadelijkheid voor de jeugdige’ kan worden afgeleid. Hier is sprake van wanneer het beeldmateriaal seksueel geladen is, bijvoorbeeld doordat de minderjarige in een onnatuurlijke pose is vastgelegd, hij of zij een duidelijk seksueel getinte houding aanneemt, of uit het totaalbeeld een focus op de geslachtsdelen blijkt. Naast deze aspecten kan ook de context van de afbeelding van belang zijn. Denk hierbij aan bepaalde kleding, voorwerpen, attributen, of de omgeving waarin de minderjarige zich bevindt.

Uit het bovenstaande volgt dat naaktheid dus geen doorslaggevende rol speelt in de beoordeling. Een video van een vader die zijn kinderen in bad doet wordt immers niet gezien als kinderporno. Aan de andere kant geldt dat een foto van een volledig geklede minderjarige in sommige gevallen wél als kinderporno kan worden beschouwd.

 

Beoordeling van de strafbaarheid van het materiaal

Op grond van art. 240b Sr is een strafbare afbeelding een afbeelding van een (kennelijk) minderjarige, die (schijnbaar) betrokken is bij een seksuele gedraging. Een seksuele gedraging is in ieder geval iedere gedraging die valt onder de in het Wetboek van Strafrecht beschreven zedendelicten.

Het antwoord op de vraag of een afbeelding wel of niet strafbaar is, hangt af van de mate waarin er sprake is van een normale afbeelding van een (al dan niet geheel of gedeeltelijk ontblote) minderjarige in de gezinssfeer. Er is sprake van een normale afbeelding van een geheel/gedeeltelijk ontblote minderjarige in de gezinssfeer, wanneer de afgebeelde gedraging past bij een minderjarige van die leeftijd en de gedraging is vastgelegd in een omgeving en in een context waarin een minderjarige normaal verkeert.

Een onnatuurlijke pose en/of het toevoegen van bijkomende onnatuurlijke attributen geven de afbeelding een onnatuurlijk karakter en (kunnen) maken dat de afbeelding als een seksuele gedraging moet worden gekwalificeerd 5. Te denken valt hierbij aan het (laten of dwingen tot het) aannemen van een seksualiserende houding, het poseren in seksualiserende en niet bij de leeftijd van de minderjarige en de situatie passende kleding, make-up of met voorwerpen of in een dusdanige houding dat nadruk op geslachtsdelen of andere lichaamsdelen (bijvoorbeeld billen of borsten) ligt.

Volgens jurisprudentie van de HR6 is een strafbare afbeelding allereerst een “ afbeelding van een gedraging van expliciet seksuele aard, zoals die aan de hand van de afbeelding zelf kan worden vastgesteld, waaronder begrepen het op zinnenprikkelende wijze tonen van de geslachtsdelen of de schaamstreek. Het gaat hierbij om een gedraging die reeds door haar karakter strekt tot het opwekken van seksuele prikkeling”.

Daarnaast is ook strafbaar de minder expliciete afbeelding “ die weliswaar niet een gedraging van expliciet seksuele aard in de hiervoor aangegeven zin toont, maar die, gelet op de wijze waarop zij is tot stand gekomen eveneens strekt tot het opwekken van seksuele prikkeling. Hierbij kan het gaan om een afbeelding van iemand in een houding of omgeving die weliswaar op zichzelf of in andere omstandigheden “onschuldig” zouden kunnen zijn, maar die in het concrete geval een onmiskenbaar seksuele strekking heeft.”

 

Dit leidt tot de volgende beoordelingscriteria:

  1. Karakter van de afbeelding

Afbeelding van een seksuele gedraging in de zin van art. 240b Sr is een afbeelding van een minderjarige:

– betrokken bij een gedraging zoals omschreven in de Titel XIV van het Wetboek van Strafrecht, Misdrijven tegen de zeden;

– in een onnatuurlijke pose;

Voor strafbaarheid is nodig dat het om een onnatuurlijke houding in seksuele zin gaat. Een houding kan eerder als zodanig worden aangemerkt, als deze bijvoorbeeld is aangenomen in een onnatuurlijke (bijvoorbeeld studio-) omgeving, in niet bij de leeftijd of normale, huiselijke situatie passende kleding of omgeven door voor de minderjarige ongebruikelijke attributen. Dit in tegenstelling tot dezelfde pose, die in een ogenschijnlijke huiselijke, “natuurlijke” omgeving en ogenschijnlijk spontaan is aangenomen.

– in een duidelijk seksueel getinte houding;

– waarbij de nadruk op de geslachtsdelen is gelegd of

– waarbij uit het totale beeld duidelijk is dat het gaat om de geslachtsdelen.

Bijvoorbeeld:

– (al dan niet bedekte) borsten, billen of geslachtsdelen worden door de houding prominent naar voren en/of in beeld gebracht;

– de kleding is dusdanig onthullend of strak over lichaamsdelen getrokken, dat borsten/billen/geslachtsdelen nadrukkelijk in beeld worden gebracht;

– de foto/film is genomen vanuit “kikvorsperspectief” of een ander, ongebruikelijk camerastandpunt (bijvoorbeeld van onder naar boven gefotografeerd/gefilmd om nadruk op bepaalde lichaamsdelen of het ondergoed te leggen);

– op de foto/film vallen bepaalde lichaamsdelen (hoofd, handen, voeten) buiten het beeld omdat de focus op bepaalde andere lichaamsdelen of het ondergoed is;

– de geslachtsdelen/het ondergoed bevinden zich in het midden van de foto/film of vullen een groter deel van de afbeelding dan de rest van het lichaam;

– de borsten/billen/geslachtsdelen zijn niet prominent in beeld, maar zijn net of deels zichtbaar door de aangenomen houding of gedragen kleding;

– seksueel geduide gebaren, zoals halfgeopende mond, “zwoel” kijken, handen onder kleding (aanraking van borsten/billen/geslachtsdelen suggererend), het zuigen op of likken aan een vinger, het houden van handen onder borsten, op billen of heupen, enzovoorts;

– een hand van een ander persoon is te zien, die de minderjarige in een bepaalde positie zet of dwingt of lichaamsdelen buiten beeld houdt;

– de oorspronkelijke (eventueel “natuurlijke”) achtergrond is in de afbeelding weggehaald, waardoor de nadruk is komen te liggen op bepaalde lichaamsdelen of de geheel of gedeeltelijke naaktheid van de minderjarige.

 

  1. Context van de afbeelding

Afbeelding van een seksuele gedraging in de zin van art. 240b Sr is de afbeelding van een minderjarige met bijkomende onnatuurlijke (geregisseerde) factoren, bijvoorbeeld:

– bepaalde kleding

Het gaat om kleding die een erotiserend(e) karakter of werking heeft of beoogt en niet bij de (leeftijd van de) minderjarige past, zoals schoenen met hoge hakken, schoenen in een te grote maat (bedoeld voor volwassenen), lingerie, strings, kanten (onder)kleding, jarretels, netpanty’s of –kousen, SM(-achtige) kleding, lederen kleding, rubberen kleding;

– voorwerpen, attributen

Bijvoorbeeld veel make-up, seksattributen (dildo’s, vibrators, veren boa’s), SM- en bondageattributen (handboeien, zweepjes, maskers);

– een omgeving waar een minderjarige normaal niet in verkeert

Het feit dat een minderjarige in een kunstmatige studio-omgeving is gefotografeerd, maakt die omgeving nog niet meteen tot een voor die minderjarige onnatuurlijke omgeving waar hij/zij normaal niet verkeert. Dit is echter anders als de omgeving waarin de minderjarige afgebeeld wordt bijvoorbeeld een sfeer van prostitutie of een anderszins seksuele sfeer bedoelt weer te geven.

Als “niet onnatuurlijke omgeving” moeten worden gezien de huiselijke sfeer van de minderjarige of een voor de minderjarige veilige omgeving waarbinnen naturisme en nudisme voor de minderjarige normaal zijn;

– wijze van totstandkoming

De wijze van totstandkoming van de afbeelding kan deze een “kennelijk seksuele strekking” geven. Zo kan er sprake zijn van het bewerken van beelden door toevoegen van (gesproken) teksten, samenvoegen van beelden, uitsnijden van delen, weghalen van oorspronkelijke elementen en achtergronden, waardoor een seksuele strekking is verkregen. Ook kan sprake zijn van het (al dan niet heimelijk) maken van opnames, waarbij het standpunt van de camera, de regievoering door de verdachte of het inzoomen op een slachtoffer de nadruk legt op bepaalde lichaams- of geslachtsdelen of handelingen.